Classificatie antibiotica

SITUERING

In de diersoortspecifieke werkgroepen van AMCRA werden formularia gemaakt voor voedselproducerende dieren, met name varkens, rund- en pluimvee, alsook voor gezelschapsdieren, nl. honden en katten en voor paarden. De formularia moeten een hulpmiddel en ondersteuning betekenen voor de dierenarts bij antibacteriële behandeling volgens het principe ‘enkel wanneer nodig’.

De formularia voor de voedselproducerende dieren kwamen als eerste tot stand in 2013 (Eerste Editie 2013) en ondergingen een beperkte herziening in september 2014 (Versie 1.1, 2014). In analogie met deze formularia werden ook voor honden, katten en paarden de belangrijkste indicaties, die aanleiding kunnen geven tot gebruik van antibiotica, gebundeld. De pocketversies voor honden, katten en paarden met aanbevelingen naar ziektepreventie en behandeling per indicatie verschenen in het najaar van 2014.

CLASSIFICATIE

Voor alle diersoorten werd per indicatie een indeling gemaakt van antibiotica in eerste, tweede en derde keuze gebaseerd op antibacteriële gevoeligheidsdata van bacteriën, farmacokinetiek en -dynamiek, klinische effectiviteit van een bepaalde therapie, enz..

Aan de werkzame stoffen is een kleurcode (geel-oranje-rood) toegekend op basis van het belang voor volks- en dierengezondheid. Bij het toekennen van de kleurcodes werd steeds voorrang gegeven aan het humaan boven het veterinair belang: de gele middelen zijn het minst belangrijk voor de volksgezondheid en worden doorgaans bij de eerste of tweede keuze middelen ingedeeld, oranje middelen mogen alleen na diagnostiek toegepast worden en rode middelen alleen na het aanleggen van een antibiogram waarin wordt aangetoond dat gele en oranje middelen niet werkzaam zijn. De zeer potente derde en vierde generatie antibiotica, die als ‘last resort’ worden aangewend in de humane geneeskunde, met name de quinolones en de systemisch actieve derde en vierde generatie cephalosporines, kregen de kleurcode ‘rood’ omdat deze antibiotica restrictief moeten gebruikt worden in de diergeneeskunde. Binnen de keuze-indeling wordt steeds bij voorkeur een geel middel gebruikt en dan pas een oranje middel. De rode antibiotica staan steeds in derde keuze en vormen het laatste alternatief (als gele en oranje middelen bewezen niet effectief zijn).

De gebruiksvoorwaarden gekoppeld aan de kleur- en lettercodes worden op vereenvoudigde manier weergegeven in onderstaande tabel:

Kleur- en lettercode

Reden voor aanwending

Aanvullend labo-onderzoek*,**

Antibacteriële gevoeligheidstest*,**

Geel (= A)

Curatief

Bij voorkeur

Bij voorkeur

Oranje (= B)

Curatief

Voorwaarde

Bij voorkeur

Rood (= C)

Curatief

Voorwaarde

Voorwaarde

* Staal genomen voor aanvang van therapie

** Indien aanvullend laboratoriumonderzoek (bacteriologisch onderzoek en/of PCR, serologie, ...) en/of antibacteriële gevoeligheidstest onmogelijk of niet onmiddellijk voorhanden zijn, moet men de ‘goede therapeutische keuze’ van de antibacteriële behandeling kunnen aantonen, gebaseerd op hetzij wetenschappelijke literatuurgegevens, hetzij historische gegevens, ten hoogste één jaar oud, betreffende resultaten van aanvullend laboratoriumonderzoek en/of antibacteriële gevoeligheidstesten, hetzij op klinische resultaten. Voorwaarde voor aanwending van de ‘goede therapeutische keuze’ is wel dat er geen gele of oranje middelen ontegensprekelijk werkzaam zijn.

Voor de voedselproducerende dieren geeft AMCRA ook advies over het aanwezig zijn van antibiotica in de voorraad van de veehouder van 2 maanden. Dit advies is gekoppeld aan de kleurcode van het actief bestanddeel.

Onderstaande tabel geeft aan wat de kleur- en lettercodes over de aanwezigheid in de voorraad meedelen:

Kleur- en lettercode

Voorraad van de veehouder van 2 maanden*

Geel (= A)

Ja

Oranje (= B)

Ja

Rood (= C)

Nee**

* in het kader van de bedrijfsbegeleiding met contract tussen veehouder en bedrijfsbegeleidende dierenarts

** enkel voorschrijven of verschaffen voor het verderzetten van een reeds ingezette behandeling en dit voor maximaal 5 dagen

In deze pdf worden alle beschikbare actieve bestanddelen weergegeven met hun respectievelijke kleurcode.

BESCHIKBAARHEID

De digitale versies van de formularia zijn beschikbaar voor dierenartsen en studenten-dierenarts na aanvraag van een login (zie onderstaand). Ze worden tevens beschikbaar gesteld op ‘pharma.be Extranet’ (=diergeneesmiddelenproducenten) van pharma.be (www.pharma.be) en op de website van de NGROD (http://www.ordederdierenartsen.be/).

Tot slot wensen wij de werkgroepleden te bedanken voor hun inzet en kritsiche geest. Enkel daardoor was de realisatie van deze formularia mogelijk.

Heeft u nog geen account? Vraag hier een nieuwe account aan

Nederlands